Kategoriler
Batarya Sağlığı : Batarya ünitesi hücrelerden oluşmaktadır ve bu hücreler paketler halinde batarya içinde yer almaktadır. Bu hücreler içinde gerçekleşen kimyasal olaylar zamanla batarya hücrelerinde deformasyona sebep olduğu için bataryaların dolum kapasitesi düşmektedir . Günümüzde üretilen bataryalar için kritik eşik %70 olarak belirlenmiştir ve tüm firmalar bu eşik gözönüne alınarak garanti sürecini yürütmektedir.
Genel kullanım şartlarına göre verilere bakacak olursak;
Her döngüde araçların ortalama 300 km menzil sunduğunu gözönüne alırsak NMC bataryalar için 450.000 km ve LPF bataryalar için 900,000 km sonrasında araçların %80 şarj kapasitesini koruyabildiği söylenebilir. Elbette bu veriler içinde batarya kullanımı (sıcaklık ,hızlı şarj etme gibi)bir faktör olsada bunların etkisi toplam batarya ömrü üzerinde çok belirgin fark yaratmaz.
Peki batarya sağlığını korumak için neler yapabiliriz?
- %100 batarya doluluğu alışkanlığından vazgeçmemiz gerekiyor. Çünkü tam dolu bir batarya kendi içerisinde bir strese maruz kalacağı için batarya ömrü kısalacaktır. LPF batarya üreticileri bu durumun sorun teşkil etmeyeceğini belirtiyor olsa bile her iki batarya türündede gerek görülmedikçe tam dolum önerilmez (Uzun yolculuklarda sorun çıkarmayan bir durumdur ancak %80 dolum sonrası şarj hızının ciddi derecede düştüğü gözönüne alındığında yine makul olmayacaktır)
- Yüksek sıcaklık bataryanın en sevmediği durumdur. Özellikle yaz aylarında mümkünse gölgede ve %80 altında şarj ile parketmeye çalışmak gerekmektedir.
- Sürekli hızlı şarj (DC Şarj) batarya üzerinde gereksiz stres oluşturur. Evde şarj imkanınız varsa bu avantajı olabildiğince kullanın
- %10 altında kullanımı alışkanlık haline getirmememiz gerekmektedir, çünkü bu durumda yine bataryada kimyasal bir gerilim oluşma ihtimali bulunmaktadır.
- Uzun süre park edecekseniz %20-%70 aralığında park etmeye çalıştığınızda en ideal durum olacaktır.
- Yazılım güncellemelerini ihmal etmeyin, çünkü her güncel yazılım batarya sağlı ve ömrü için iyileştirmeler içermektedir
- LPF batarya kullanıyorsanız ayda 1 defa kalibrasyon yapmanız önerilir
Şimdi herkesin o merak ettiği batarya ömrü konusunu basit veriler ile gündeme getirelim, ülkemizde standart bir otomobil kullanıcısının yılda ortalama 20,000 km yol aldığını düşünürsek yeni aracınız 10 yıl sonra (200,000 km kullanım) LPF batarya ile %93-95, NMC batarya ile %88-90 batarya sağlığına sahip olacak. Yani yine basit bir hesapla 10 yıl içinde kademeli olarak aracınızın bataryası %10 kadar dolum yeteneğini kaybetmiş olacak.
Ben yılda 50,000 km yol yapıyorum diyen bir kullanıcı içinde aracın garanti süreci (%70 kritik sınır) gözönüne alınırsak LPF batarya ile 12 yıl , NMC batarya ile 7 yıl gibi bir süre öngürülebilir.
Şimdide yeni bir konuyu gündeme taşımak gerekiyor. DC (Hızlı şarj) ile AC (Yavaş Şarj) arasında ne gibi bir fark var?
Sürekli aracını DC Şarj ile şarj eden bir kullanıcının aracının bataryasında ekstra %10 kadar bir degredasyon söz konusudur (10 yıl sadece DC şarj kullanıldığı ön görülürse) . Yani az önce yaptığımız ömür hesabına göre (10 yıl-200,00 km) göre LPF batarya %92, NMC batarya %85 değere ulaşmış olacaktır diyebiliriz.
Yinede kafanızda deli sorular olduğunu biliyoruz. Sonuçta birgün bu batarya %70 kritik değerin altına düştüğünde değişim maliyeti ne olacak diyorsunuz J Maalesef bu noktada elimizde net bir veri yok çünkü elektrikli araçların mazisi 3-5 yıl ile sınırlı ve batarya paketi değişen araç sayısı çok az. Bilgi amaçlı olması amacıyla şunu söylemek mümkün , batarya paketlerinin fiyatlarını her geçen gün hızl düşüyor ve bu taraftan bakınca bugün satın alacağınız 0 km bir aracın 10 yıl sonra bataryasını güncellemek istediğinizde karşınıza çıkan rakam muhtemelen makul olacaktır.
Peki bu bataryaların soğuk ve sıcak hava koşullarında soğutma/ısıtma işlemi nasıl gerçekleşiyor?
Sıvı Soğutma (Liquid Cooling)
Batarya modüllerinin arasında soğutma plakaları veya kanallar vardır.
- İçlerinden glikol bazlı soğutucu sıvı dolaşır.
- Isı radyatöre veya chiller’a taşınır.
Bu sistemler etkili ısı kontrolü sayesinde hücreler arasında homojen sıcaklık dağılımı sağlayarak yüksek hızlı şarj desteği sunar
Soğutucu Akışkanlı (Refrigerant Direct Cooling)
- Klima gazı doğrudan batarya plakasından geçirilir.
- Çok hızlı ısı çekebilir.
Sıvı soğutma modülünden daha agresif çalışır ve genellikle 800V ve üstü mimaride üretilen bataryalarda kullanılır
Batarya Isıtma Sistemleri
Soğuk havada batarya verim düşer ve şarj yavaşlar.
Bu yüzden ısıtma sistemi kritik bir öneme sahiptir.
Isı Pompası Entegrasyonu
Nasıl çalışır?
- Klima sistemindeki ısı pompası bataryayı da ısıtır.
- Çok verimli ve etkin kullanılan bir sistemdir (Tüm EV araçlarda mevcut değildir).
📌 Soğuk ülkelerde büyük avantaj sağlar.
Preconditioning (Ön Isıtma / Ön Soğutma):
- Batarya önceden ideal sıcaklığa getirilir.
- DC şarj hızı maksimize edilir.
- Hücre stresi azalır.
Yeni nesil EV araçların birçoğunda yer alan bir sistemdir.
